Subdomain kurulumu yaparken DNS ve hosting tarafında neler kontrol edilmeli?

Subdomain kurulumu, ilk bakışta yalnızca panelden yeni bir ad oluşturmak gibi görünür; ancak DNS kayıtları, sunucu yönlendirmesi, SSL sertifikası ve uygulama yapılandırması birlikte kontrol edilmediğinde erişim hataları, güvenlik uyarıları veya yanlış dizine açılan sayfalarla karşılaşılabilir. Özellikle blog, destek merkezi, test ortamı, API servisi ya da Android uygulamasına bağlı bir servis için alt alan adı oluşturuluyorsa, kurulum öncesi birkaç kritik noktayı netleştirmek zaman kaybını azaltır.

Subdomain kurulumu öncesi planlama

İlk adım, subdomain’in hangi amaçla kullanılacağını belirlemektir. Örneğin api.ornekalanadi.com bir mobil uygulama servisine, panel.ornekalanadi.com yönetim arayüzüne, blog.ornekalanadi.com ise içerik sitesine yönlenebilir. Bu karar, DNS kaydının türünü, sunucudaki belge kök dizinini ve SSL kapsamını doğrudan etkiler.

Alt alan adının ana siteden bağımsız mı çalışacağı, aynı veritabanını mı kullanacağı, farklı bir yazılım mı barındıracağı ve trafik ihtiyacının ne olacağı önceden değerlendirilmelidir. Kurumsal yapılarda test, canlı ve geliştirme ortamlarının karışmaması için isimlendirme standardı belirlemek de önemlidir.

DNS tarafında kontrol edilmesi gerekenler

Subdomain’in internette doğru sunucuya ulaşması için DNS kayıtları eksiksiz olmalıdır. En sık kullanılan kayıt türleri A, CNAME ve bazı durumlarda AAAA kayıtlarıdır. Yanlış kayıt türü seçildiğinde subdomain oluşturulmuş görünse bile tarayıcıda hata alınabilir.

A kaydı mı CNAME mi kullanılmalı?

Subdomain doğrudan belirli bir IP adresine yönlenecekse A kaydı tercih edilir. Örneğin alt alan adı ayrı bir VPS veya farklı bir sunucu üzerinde çalışıyorsa bu yöntem daha nettir. CNAME ise subdomain’i başka bir alan adına takma ad olarak bağlar. CDN, harici servis, bulut tabanlı uygulama veya yönetilen platform kullanılıyorsa CNAME daha uygun olabilir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, aynı isim için çakışan kayıt oluşturmamaktır. Bir subdomain için aynı anda hem A kaydı hem de uyumsuz bir CNAME tanımlanması çözümleme sorunlarına yol açabilir.

TTL ve yayılma süresi

DNS değişiklikleri her zaman anında görünmeyebilir. TTL değeri düşükse değişiklikler daha hızlı algılanır; yüksekse bazı kullanıcılar eski kayda yönlenmeye devam edebilir. Taşıma veya canlıya alma öncesinde TTL değerini makul seviyeye çekmek, bakım penceresini daha yönetilebilir hale getirir.

Kurulumdan sonra farklı ağlardan kontrol yapmak faydalıdır. Sadece kendi bilgisayarınızda çalışıyor olması, tüm kullanıcılar için erişilebilir olduğu anlamına gelmez. Yerel DNS önbelleği, modem önbelleği veya internet servis sağlayıcı kaynaklı gecikmeler yanıltıcı olabilir.

Hosting panelinde kontrol edilmesi gereken ayarlar

DNS kaydı doğru olsa bile hosting tarafında subdomain tanımlı değilse istekler doğru dizine ulaşmayabilir. cPanel, Plesk veya özel kontrol panellerinde alt alan adı için belge kök dizini, PHP sürümü, kaynak limitleri ve yönlendirme ayarları kontrol edilmelidir.

Belge kök dizini doğru mu?

Subdomain’in hangi klasöre açılacağı net olmalıdır. Yanlış dizin seçilirse ana sitenin içeriği alt alan adında görünebilir veya boş sayfa hatası alınabilir. WordPress kurulumu yapılacaksa ilgili dizinde ayrı bir kurulum mu yapılacağı, çoklu site yapısı mı kullanılacağı önceden belirlenmelidir.

Uygulama tabanlı servislerde public, webroot veya dist gibi klasörlerin doğru işaretlenmesi gerekir. Framework kullanan projelerde tüm proje dizinini değil, dışa açık klasörü belge kökü yapmak güvenlik açısından daha sağlıklıdır.

PHP, veritabanı ve dosya izinleri

Subdomain üzerinde çalışacak yazılımın ihtiyaç duyduğu PHP sürümü, eklentiler ve veritabanı erişimi kontrol edilmelidir. Ana alan adında çalışan bir uygulama, alt alan adında farklı PHP sürümü nedeniyle hata verebilir. Dosya izinleri çok geniş bırakılırsa güvenlik riski oluşur; çok kısıtlı olursa yükleme, önbellek veya log yazma işlemleri başarısız olabilir.

SSL sertifikası ve HTTPS yapılandırması

Subdomain için SSL ayrıca etkinleştirilmelidir. Ana alan adında sertifika olması, her zaman alt alan adının da güvenli çalışacağı anlamına gelmez. Wildcard sertifika kullanılıyorsa birçok alt alan adı tek sertifika altında korunabilir; ancak standart sertifikalarda subdomain’in ayrı eklenmesi gerekebilir.

HTTPS yönlendirmesi yapılırken sonsuz yönlendirme döngülerine dikkat edilmelidir. Panelden, uygulama içinden ve .htaccess benzeri yapılandırmalardan aynı anda farklı yönlendirme kuralları tanımlanırsa tarayıcı “çok fazla yönlendirme” hatası verebilir.

E-posta, CDN ve güvenlik etkileri

Subdomain sadece web yayını için kullanılacaksa e-posta kayıtlarını değiştirmek gerekmez. Ancak mail, destek veya işlem bildirimleri bu alt alan adı üzerinden gönderilecekse SPF, DKIM ve DMARC kayıtları ayrıca planlanmalıdır. Aksi halde gönderiler spam klasörüne düşebilir.

CDN kullanılıyorsa DNS kaydı ile CDN panelindeki alan adı eşleşmelidir. Güvenlik duvarı, WAF veya erişim kısıtlamaları varsa subdomain’in bu kurallara dahil edilip edilmediği kontrol edilmelidir. Özellikle yönetim paneli veya API servisleri için IP kısıtlama, güçlü kimlik doğrulama ve rate limit ayarları ihmal edilmemelidir.

Kurulumdan sonra hızlı kontrol listesi

• DNS kaydı doğru IP’ye veya hedef alan adına yönleniyor mu?
• Subdomain, sunucu panelinde ilgili dizine atanmış mı?
• SSL sertifikası alt alan adını kapsıyor mu?
• HTTP’den HTTPS’ye yönlendirme hatasız çalışıyor mu?
• PHP sürümü, veritabanı bağlantısı ve dosya izinleri uyumlu mu?
• CDN, güvenlik duvarı ve önbellek kuralları subdomain’i etkiliyor mu?
• Mobil uygulama, API veya harici servisler yeni adresi doğru kullanıyor mu?

Canlıya almadan önce subdomain’i farklı tarayıcı, mobil ağ ve mümkünse farklı lokasyonlardan test etmek güvenilir bir doğrulama sağlar. Böylece DNS yayılımı, hosting yapılandırması ve uygulama seviyesindeki olası hatalar kullanıcılar etkilenmeden önce fark edilebilir.